czwartek, 7 lutego 2019

Sezonowość zachodzenia w ciążę




Sezonowa zmienność w liczbie dzieci przychodzących na świat jest zjawiskiem obecnym praktycznie we wszystkich populacjach ludzkich i zmienia się wraz z obszarem położenia geograficznego. W XX wieku w krajach europejskich największą liczbę urodzeń odnotowywano wiosną, a najmniejszą – jesienią. W Stanach Zjednoczonych obserwowano dokładnie odwrotną zależność. I choć pomimo tego, że jest to fakt interesujący wielu badaczy, zwłaszcza że istnieją naukowe dowody na to, że miesiąc urodzenia ma wpływ na kondycję zdrowotną człowieka oraz występowanie takich chorób jak cukrzyca, choroby układu krążenia, schizofrenia i inne schorzenia układu nerwowego, nie został on do końca naukowo wyjaśniony.

Istnieją różne hipotezy dotyczące sezonowości zachodzenia w ciążę. Hipotezy te można zakwalifikować do trzech głównych grup, obejmujących czynniki które mogą być przyczyną zjawiska: czynniki socjologiczne, klimatyczne oraz energetyczne.

Czynniki socjologiczne
Wpływają przede wszystkim na częstość odbywania stosunków płciowych. W analizach statystycznych często stwierdza się, że najwięcej dzieci zostaje poczętych podczas świąt, długich weekendów i w okresie wakacyjnym. W różnych grupach społecznych wyraźnie widoczna jest też zależność pomiędzy liczbą kobiet  zachodzących w ciążę a kalendarzem świąt i innych wydarzeń religijnych. Nie bez znaczenia jest także tryb życia, co jest szczególnie widoczne w społeczeństwach rolniczych czy koczowniczych.

Czynniki klimatyczne
Powszechnie panuje opinia, że wysokie temperatury przeszkadzają, a niższe, zwłaszcza w deszczowe dni sprzyjają prokreacji. Wiąże się to oczywiście z faktem częstszego pozostawania par w domu, co zwiększa częstotliwość stosunków płciowych. Czynniki klimatyczne wpływają jednak głównie w sposób bezpośredni na procesy fizjologiczne zachodzące w organizmie człowieka i tym samym na jego płodność.

Temperatura ma przede wszystkim bardzo duży wpływ na produkcję nasienia. Wiele badań potwierdza fakt, że jego parametry pogarszają się w miesiącach najbardziej upalnych. Nie bez znaczenia jest też zmienna długość dnia i nocy, pod wpływem której zmienia się ilość wydzielanego przez szyszynkę hormonu odpowiedzialnego za regulację zegara biologicznego kontrolującego wszystkie procesy zachodzące w naszym ciele - melatoniny. Okres nasłonecznienia warunkuje również produkcję innych hormonów, enzymów oraz witaminy D.

Czynniki energetyczne
Wpływają głównie na płodność kobiet, ponieważ ciąża oraz karmienie piersią wymagają od ich organizmu niezwykle dużych nakładów energii. Bilans energetyczny ma ogromny wpływ na funkcjonowanie jajników. Nawet niewielkie zmiany zwartości materiałów zapasowych w organizmie (tłuszczu i glikogenu) mają znaczący wpływ na produkcję hormonów jajnikowych niezbędnych dla możliwości poczęcia dziecka: estradiolu i progesteronu. Zmienność bilansu energetycznego spowodowana na przykład ćwiczeniami fizycznymi lub zmianą diety wpływa także na wydzielanie hormonów przez podwzgórze i przysadkę mózgową, które są niezbędnymi ogniwami w prawidłowym przebiegu cyklu menstruacyjnego, prowadzącego do uwolnienia komórki jajowej zdolnej do zapłodnienia. Ponadto funkcjonowanie jajników zależy też od najważniejszych hormonów związanych z metabolizmem – insuliny i hormonu wzrostu.

Wyżej wymienione hipotezy oczywiście nie wykluczają się wzajemnie, lecz wręcz przeciwnie – zazwyczaj działają w tym samym czasie. Są to jednak tylko niektóre z zapewne licznych czynników mających wpływ na procesy reprodukcyjne człowieka. Odmienność struktury urodzeń według miesięcy w różnych terytoriach świata ma związek z licznymi, nie do końca wyjaśnionymi prawidłowościami biologicznymi.
piątek, 25 stycznia 2019

Diagnostyka niepłodności: Badanie drożności jajowodów



Jajowody są cienkimi przewodami o długości ok. 10-15 cm. Ich zadanie rozpoczyna się od wychwycenia komórki jajowej uwolnionej z pęcherzyka jajnikowego podczas owulacji. Następnie dzięki skurczom mięśniówki komórka jajowa przemieszcza się w głąb, w kierunku bańki jajowodu, gdzie może nastąpić zapłodnienie. Prawidłowo funkcjonujące jajowody tworzą odpowiednie warunki dla plemników i oocytu, a więc umożliwiają ich połączenie i pierwsze etapy rozwoju zarodka. Nieprawidłowości w budowie i czynności jajowodów to jedna z częściej występujących przyczyn niepłodności. Zmiany chorobowe prowadzące do zamknięcia światła jajowodów czyli ich niedrożności uniemożliwiają zapłodnienie i rozwój ciąży. Podobnie dzieje się w przypadku zaburzeń w funkcjonowaniu jajowodów – na przykład uszkodzenia błony śluzowej i rzęsek, prowadzącego do utraty zdolności transportowania rozwijającego się zarodka w kierunku jamy macicy.

Przyczyny zaburzeń obejmują:
  • przebyte stany zapalne w obrębie miednicy mniejszej,
  • zakażenia chorobami przenoszonymi drogą płciową (najczęściej Chlamydia trachomatis), 
  • endometriozę,
  • przebytą ciążę pozamaciczną ,
  • usunięcie ciąży,
  • zabiegi operacyjne w obrębie przydatków, 
  • operacje w obrębie jamy brzusznej,
  • wrodzone wady rozwojowe.
Diagnostykę drożności jajowodów można przeprowadzić wykonując następujące badania:

1. Histerosalpingografia (HSG)
Badanie polega na uwidocznieniu narządów rodnych po wprowadzeniu kontrastu do jamy macicy i wykonaniu serii zdjęć radiologicznych. Pozwala to na ocenę budowy jamy macicy, ewentualnych zmian chorobowych w obrębie endometrium oraz kształtu, przebiegu i drożności jajowodów, ponieważ kontrast w miarę podawania powinien je stopniowo wypełniać.
Badanie przeprowadza się na początku cyklu, po ustaniu krwawienia miesiączkowego.

2. Sonohisterosalpingografia (sono-HSG)
Modyfikacja metody opisanej powyżej. Ocenę przeprowadza się nie z wykorzystaniem promieniowania rentgenowskiego, ale obrazu USG. Zamiast środka cieniującego (kontrastu) można użyć soli fizjologicznej lub specjalnego płynu.
Sonohisterosalpingografia jest alternatywą mniej inwazyjną, lepiej znoszoną przez pacjentki.

3. Laparoskopia diagnostyczna
Obecnie jest to jedna z podstawowych technik diagnostyczno-terapeutycznych w ginekologii. Przeprowadza się ją między innymi w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w badaniu HSG lub sono-HSG w celu potwierdzenia wyniku. W razie potrzeby może pełnić również rolę operacyjną - naprawczą.

Jeżeli zostanie stwierdzona niedrożność jednego jajowodu, ale drugi jest zbudowany prawidłowo i nie istnieją inne zmiany zaburzające płodność, naturalne zajście w ciążę jest jak najbardziej możliwe. W przypadku potwierdzonej niedrożności obustronnej zajście w ciążę wymaga pomocy specjalistów. Konieczne jest przeprowadzenie zabiegu chirurgicznego przywracającego drożność lub zastosowanie procedury zapłodnienia pozaustrojowego.
piątek, 18 stycznia 2019

Niewydolność szyjki macicy w ciąży

Szyjka macicy pełni bardzo ważną rolę począwszy od poczęcia, poprzez przebieg ciąży, a na porodzie skończywszy. Jej budowę i udział w procesie zapłodnienia oraz w trakcie ciąży i porodu opisywaliśmy już w jednym z poprzednich artykułów. Dziś, zgodnie z obietnicą, zajmiemy się tematem niewydolności szyjkowo-cieśniowej.

Definicja 
Niewydolność cieśniowo-szyjkowa polega na przedwczesnym (mającym miejsce w II lub na początku III trymestru ciąży) rozwieraniu się i skracaniu szyjki macicy ochraniającej rozwijający się płód i jest jedną z najczęstszych przyczyn poronień i porodów przedwczesnych (czyli występujących przed ukończeniem 37 tygodnia ciąży). Może być także przyczyną poronień nawykowych.

Przyczyny 
Niewydolność cieśniowo-szyjkowa może rozwinąć się na tle genetycznym (na przykład niedobór kolagenu lub elastyny, wady macicy) lub może mieć charakter nabyty, na przykład na skutek urazu szyjki macicy. Zwiększone ryzyko wystąpienia niewydolności cieśniowo-szyjkowej występuje również w przypadku ciąży mnogiej.

Objawy 
Proces przebiega bezobjawowo, ciężarna nie odczuwa dolegliwości bólowych, skurczów, nie obserwuje też krwawienia ani pęknięcia pęcherza płodowego. Dlatego niewydolność szyjki macicy jest tak niebezpieczna, ponieważ kobieta orientuje się że coś jest nie w porządku najczęściej dopiero w momencie, kiedy rozpoczyna się poronienie lub przedwczesny poród.

Diagnostyka  
Dokładny wywiad medyczny przeprowadzony przez lekarza ginekologa-położnika pozwala na ustalenie ewentualnych czynników ryzyka pojawienia się niewydolności cieśniowo-szyjkojwej u danej pacjentki. Niestety można ona wystąpić nawet w przypadku ich nie stwierdzenia. Dlatego też niezwykle ważne jest aby każda ciężarna kobieta znajdowała się pod stałą kontrolą lekarza i regularnie chodziła na wizyty. Niewydolność można stwierdzić bowiem dzięki badaniu ginekologicznemu i USG, podczas których określa się stan oraz długość szyjki macicy. Przyjmuje się, że alarmujące jest stwierdzenie skrócenia się szyjki poniżej 25 mm. Cennych informacji może dostarczyć także przeprowadzenie oceny elastyczności szyjki macicy (elastografii).  Kolejnym pomocnym narzędziem diagnostycznym jest pobranie wymazu z pochwy i szyjki macicy na obecność fibronektyny płodowej. Jej obecność w ocenianym śluzie pomiędzy 22 a 35 tygodniem ciąży wskazuje na konieczność stałej kontroli nad pacjentką.

Leczenie  
Podejmuje się je zarówno profilaktycznie jak i doraźne. Istnieją trzy metody:
  • farmakologiczna – polega na podawaniu pacjentce odpowiednich leków, w zależności od wskazań mogą to być środki przeciwzapalne, hamujące czynność skurczową macicy (tokolityczne) oraz hormonalne, w tym dopochwowe preparaty zawierające progesteron.
  • mechaniczna – opiera się na zabezpieczeniu szyjki macicy specjalnym krążkiem (tzw. pessarium) wykonanym z elastycznego silikonu.
  • chirurgiczna – polega na operacyjnym założeniu szwu, dzięki czemu światło kanału szyjki macicy zostaje zwężone.
Niezależnie od zastosowanego sposobu leczenia, każdorazowo zalecane jest ograniczenie aktywności fizycznej ciężarnej kobiety.
czwartek, 3 stycznia 2019

Zapłodnienie in vitro: PICSI

Leczenie niepłodności metodą zapłodnienia pozaustrojowego obejmuje złożoną procedurę kolejnych następujących po sobie etapów, które opisywaliśmy w cyklu Zapłodnienie in vitro: krok po kroku. Jednym z nich jest zapłodnienie pobranych oocytów, które przeprowadza się w laboratorium embriologicznym. Istnieje kilka technik zapłodnienia, począwszy od "klasycznego" zapłodnienia pozaustrojowego IVF do docytoplazmatyczej mikroiniekcji plemnika ICSI.

Podczas zapłodnienia IVF odpowiednio przygotowane plemniki są umieszczane w pobliżu oocytów i zapłodnienie następuje podobnie jak w warunkach naturalnych – plemniki samodzielnie docierają do oocytu i jeden z nich wnika do jego wnętrza. Podczas procedury ICSI sprawa ma się już inaczej – do wnętrza oocytu mikrochirurgicznie wstrzykuje się jednego, wybranego i wcześniej unieruchomionego plemnika.

W drugim przypadku o wyborze plemnika decyduje embriolog. Decyzja opiera się na ocenie ruchu i morfologii (budowy) plemnika. Niestety nie wszystkie nieprawidłowości są widoczne, a prawidłowa morfologia nie zawsze gwarantuje odpowiednią jakość męskiej komórki rozrodczej. Plemnik z dużą fragmentacją DNA, aneuploidią czy niedojrzałą cytoplazmą może wyglądać i poruszać się prawidłowo i gdy zostanie wybrany, być przyczyną nie uzyskania zapłodnienia, nieprawidłowego rozwoju zarodka lub poronienia we wczesnym okresie ciąży.

Dlatego też istnieje kilka technik dodatkowych, które w uzasadnionych przypadkach mogą zwiększyć szansę powodzenia procedury. Opierają się na udoskonaleniu kryteriów wyboru plemnika i są modyfikacją metody ICSI. Jedną z nich jest PICSI - Physiological Intracytoplasmic Sperm Injection, w której plemniki są wybierane także na podstawie oceny ich zdolności do wiązania się z hialuronianem. Umożliwia to wybranie plemników w pełni dojrzałych, cechujących się dobrą integralnością chromatyny plemnikowej i rzadziej niosących aneuploidię. Wykazano że zastosowanie metody PICSI pozwala na zwiększenie szansy na uzyskanie zapłodnień, prawidłowych zarodków i obniżenie ryzyka poronienia.

Zastosowanie PICSI jest szczególnie zalecane w przypadku:
niedziela, 23 grudnia 2018

Wesołych Świąt!


Drodzy Czytelnicy, 

Z okazji zbliżających się 
Świąt Bożego Narodzenia 
życzymy Wam spokoju oraz szczęścia, 
rodzinnej atmosfery 
oraz samych cudownych, świątecznych chwil. 
Gdy pierwsza gwiazdka zabłyśnie na niebie, niech w Waszych domach zagości radość z przebywania w gronie najbliższych. 

Wesołych Świąt!

Blog Misja: Ciąża 
oraz Zięba Clinic