wtorek, 21 stycznia 2020

Andropauza - prawda czy mit?

[źródło zdjęcia]

Andropauza to pojęcie obejmujące szereg zmian zachodzących w ciele i życiu dojrzałego mężczyzny. Proces ten porównywany jest z menopauzą u kobiet, lecz w rzeczywistości znacznie się do niej różni. Andropauza wiąże się najprawdopodobniej ze stopniowym obniżaniem się stężenia testosteronu we krwi i  zachodzi powoli, czasem nawet w sposób niezauważalny. Czas wystąpienia oraz nasilenie objawów związanych z andropauzą różnią się u poszczególnych mężczyzn i są związane z predyspozycjami genetycznymi oraz trybem życia.

Okres przekwitania u mężczyzn wiązany jest najczęściej ze zmianami hormonalnymi. Niektórzy specjaliści traktują jednak męskie klimakterium jako następstwo miażdżycy tętnic mózgowych. Rozbieżność w opiniach wynika najprawdopodobniej z niespecyficznych objawów i trudności w wyodrębnieniu konkretnych patologii.

Mężczyźni przechodzący andropauzę mają zwykle spowolniony metabolizm, co uwidacznia się przez przybierania na wadze oraz zmniejszenie masy mięśniowej. Ważne jest, aby panowie przechodzący przekwitanie kontrolowali ciśnienie tętnicze, gdyż jednym z objawów andropauzy jest nadciśnienie. Podobnie jak u kobiet, w przypadku męskiego klimakterium, mogą zdarzyć się nieprzyjemne odczucia związane z termoregulacją, osłabieniem organizmu, zmęczeniem oraz dolegliwościami bólowymi.

Męskie klimakterium wiązane jest często ze zmniejszeniem aktywności seksualnej. Problemy z erekcją i obniżone libido mogą mieć podłoże w spadku poziomu męskich hormonów i przeroście prostaty. Do objawów andropauzy należy również zaliczyć obniżenie nastroju, rozdrażnienie czy nerwice. Bardzo charakterystyczne dla męskiego klimakterium są także problemy ze snem.

W celu łagodzenia objawów andropauzy stosuje się leczenie objawowe, ważnym elementem jest również zadbanie o zdrowy styl życia, unikanie używek i wprowadzenie odpowiedniej suplementacji. Suplementacja kliniczna pozwala na skuteczną poprawę stanu zdrowia i samopoczucia pacjenta. Na podstawie wywiadu lekarskiego oraz otrzymanych wyników badań przygotowywany jest indywidualny plan terapeutyczny, który uwzględnia zarówno suplementacje doustną jak również infuzyjną. Metodyka ta pozwala nam szybko uzupełnić niedobory oraz zmniejszyć nasilenie objawów, które występują na skutek stresu, zmęczenia lub choroby. Pomocne może okazać się hobby lub wprowadzenie systematyczności w codzienne życie.

Wraz z wiekiem zmienia się czynność jąder oraz układu podwzgórzowo- przysadkowego, co prowadzić może nawet do hipogonadyzmu. Należy jednak podkreślić, że andropauza nie oznacza najczęściej drastycznych zmian. Zwykle stwierdzenie andropauzy jest możliwe dopiero na podstawie podstawie badań hormonalnych i biochemicznych próbki krwi, a mężczyzna pozostaje całkowicie płodny. Czasami jednak płodność ulega obniżeniu. W takich przypadkach możliwe jest zastosowanie hormonalnej terapii uzupełniającej. Terapię hormonalną androgenami stosowało się kiedyś głównie w leczeniu hipogonadyzmu pierwotnego i wtórnego, a także przy leczeniu opóźnionego dojrzewania płciowego. Obecnie hormonalna terapia uzupełniająca znalazła zastosowanie w w sytuacjach zmniejszenia płodności, dla poprawy jakości nasienia oraz w leczeniu objawów męskiego klimakterium.

Podstawowym hormonem stosowanym w hormonalnej terapii uzupełniającej jest testosteron. Wyrównanie jego poziomu pozwala na przywrócenie libido i poprawę sprawności seksualnej. Kuracja testosteronem korzystnie wpływa na nastrój, reguluje poziom cholesterolu, poprawia przyrost masy mięśniowej. Wskazana może być też terapia hormonem wzrostu (somatotropiną), która przyczynia się do obniżenia poziomu złego cholesterolu, sprzyja redukcji masy ciała, poprawie gęstości kości oraz korzystnie wpływa na układ krwionośny. Działanie przeciwdepresyjne i poprawiające nastrój ma uzupełnienie niedoboru DHEA (dehydroepiandrosteronu) czyli hormonu produkowanego przez korę nadnerczy. Ma on za zadanie stymulować produkcję testosteronu i estrogenów.

O zastosowaniu terapii hormonalnej zawsze decyduje endokrynolog lub androlog. Wprowadzenie hormonów poprzedzone jest zawsze szczegółowym wywiadem i diagnostyką. Przeciwwskazaniem jest między innymi nowotwór prostaty i sutka. W czasie trwania terapii konieczne jest regularne monitorowanie stanu zdrowia. Lekarz może zlecić kontrolne badania krwi, moczu, badanie gruczołu krokowego z analizą PSA oraz kontrolne USG.
wtorek, 7 stycznia 2020

Czy nieudane zapłodnienie in vitro przekreśla szanse na ciążę?


[źródło zdjęcia]

Pomimo ciągłego rozwoju medycyny rozrodu wspomaganego i doskonalenia technik stosowanych w leczeniu niepłodności, ich zastosowanie nie jest - jak życzyliby sobie zarówno pacjenci jak i lekarze - gwarancją sukcesu. Spośród dostępnych metod za najbardziej skuteczną uznaje się zapłodnienie in vitro. Jaka jest szansa na zajście w ciążę? Czy procedura zakończona niepowodzeniem oznacza, że para nie ma już szans na rodzicielstwo? Czy jest sens próbować po raz kolejny? Aby odpowiedzieć na te pytania należy wziąć pod uwagę kilka czynników:

  • Wiek - wraz z wiekiem spada szansa na zajście w ciążę i pogarsza się jakość komórek rozrodczych. Kryterium to dotyczy głównie kobiet, ale coraz częściej zwraca się uwagę także na jego znaczenie w przypadku panów;
  • Czas i metody starań - jak długo trwają próby zajścia w ciążę? Czy były już stosowane jakieś metody rozrodu wspomaganego? A jeśli tak, to ile razy?
  • Przyczyna niepłodności i odpowiednie dostosowanie metody leczenia - ogromne znaczenie ma indywidualne, szczegółowe podejście lekarza prowadzącego, który na podstawie wyników niezbędnych badań jest w stanie oszacować sens zastosowania wybranej metody terapii, konieczność jej ewentualnej modyfikacji oraz ocenić szanse jej powodzenia;
  • Czy podłoże problemów dotyczy kobiety, mężczyzny czy obojga partnerów? Czy zdiagnozowano więcej niż jedną nieprawidłowość (na przykład endometrioza oraz obniżona rezerwa jajnikowa)? A może podłoże jest nieznane (niepłodność idiopatyczna)?
  • Czy pacjentka była już kiedyś w ciąży?

Odpowiedzi na te i inne pytania mogą pomóc w oszacowaniu szans na powodzenie terapii. Na stronie IVF Predict można skorzystać z kalkulatora opracowanego przez szkockich i brytyjskich naukowców zajmujących się leczeniem niepłodności. Kalkulator działa na podstawie modelu matematycznego stworzonego dzięki danym dotyczącym historii ponad 144 tysięcy cykli leczenia metodą zapłodnienia pozaustrojowego.

Niezależnie od decyzji pary o podjęciu, kontynuacji lub rezygnacji z leczenia niepłodności, należy pamiętać, że statystyki to nie wszystko. Wyniki badań opublikowane w renomowanym czasopiśmie medycznym Human Reproduction mówią o tym, że jedna na sześć kobiet, u których leczenie metodą zapłodnienia pozaustrojowego zakończyło się niepowodzeniem zachodzi naturalnie w ciążę. Dane te podali naukowcy z Uniwersytetu Aberdeen na podstawie analizy procedur zapłodnienia in vitro przeprowadzonych w klinice lecenia niepłodności u 2,133 pacjentek. 1,073 z nich nie zaszło w ciążę lub poroniło. Badacze śledzili ich dalsze losy. Okazało się, że 17% z nich zaszło w ciążę naturalnie w czasie do 5 lat od zakończenia leczenia.
poniedziałek, 23 grudnia 2019

Wesołych Świąt!

[źródło zdjęcia]

Drodzy Czytelnicy!

Świąt białych, pachnących choinką, 
skrzypiących śniegiem pod butami, 
spędzonych w ciepłej, rodzinnej atmosferze, 
pełnych niespodziewanych prezentów. 
Świąt dających radość i odpoczynek, oraz nadzieję na Nowy Rok, żeby był jeszcze lepszy niż ten, który właśnie przemija. Najpiękniejszych świąt Bożego Narodzenia oraz wszelkiej pomyślności w nadchodzącym Nowym Roku życzą

Blog Misja: Ciąża 
oraz
Zięba Clinic
piątek, 6 grudnia 2019

Słowniczek "Z" (część 15)

Diagnostyka i leczenie niepłodności wiążą się z pojęciami używanymi przez lekarzy i embriologów, które nie zawsze są zrozumiałe dla pacjentów. Pojawiają się też w artykułach i wynikach badań. Chcielibyśmy wyjaśnić terminy, z którymi można się często spotkać, a które nie zawsze mogą być do końca jasne. Dziś zapraszamy do lektury części piętnastej (i ostatniej).

Zagnieżdżenie - proces wnikania zarodka w głąb błony śluzowej jamy macicy. Początkowo blastocysta (stadium rozwoju zarodkowego, osiągane w 5 - 7 dobie rozwoju) jest zawieszona w jamie macicy. W miarę upływu czasu zaczyna się wykluwać – w otoczce zarodka pojawia się pęknięcie, przez które blastocysta się z niej wydostaje. Następnie uwalnia specjalne enzymy, które niszczą nabłonek endometrium, co umożliwia zarodkowi wniknięcie w jego głąb, skąd czerpie substancje odżywcze. Stopień inwazyjności blastocysty kontrolowany jest przez samą błonę śluzową wydzielającą specjalne czynniki. 
 
Zapłodnienie - połączenie się gamety męskiej i żeńskiej, które następuje na skutek wniknięcia plemnika do wnętrza komórki jajowej. 
 
Zapłodnienie in vitro - w dosłownym tłumaczeniu "zapłodnienie w szkle". Najskuteczniejsza z metod, którymi dysponuje medycyna rozrodu wspomaganego, polegająca na pobraniu gamet męskich (plemników) oraz żeńskich (oocytów) i połączeniu ich w warunkach laboratoryjnych w celu uzyskania zygot i następnie zarodków, które w kolejnym etapie procedury leczenia najczęściej podaje się do jamy macicy pacjentki.
 
Zarodek - jeden z początkowych etapów rozwoju. Zarodek powstaje na skutek pierwszego podziału zygoty na dwie (i później dużo, dużo więcej) komórek. Stadium zarodka trwa mniej więcej do 12 tygodnia ciąży, kiedy zarodek staje się płodem.

Zespół hiperstymulacji jajników - OHSS – ovarian hyperstymulation syndrome -  jest powikłaniem hormonalnej stymulacji jajeczkowania, pojawiającym się w fazie lutealnej cyklu lub we wczesnej ciąży. Najczęściej dotyczy kobiet przygotowywanych do zapłodnienia in vitro, ponieważ to właśnie w ich przypadku stymulacja ma celu uzyskanie dużej liczby komórek jajowych. 

Zespół policystyczynych jajników - PCOS - najczęściej występujące schorzenie endokrynologiczne u kobiet w wieku rozrodczym, manifestujace się licznymi nieprawidłowościami metabolicznymi i hormonalnymi, takimi jak: zaburzenia cyklu miesiączkowego, hiperandrogenizm, zaburzenia metabolizmu glukozy oraz niepłodność. 

ZIFT - (zygote intrafallopian transfer) - jedna z metod medycyny rozrodu wspomaganego. Obejmuje zapłodnienie in vitro i przeniesienie utworzonego w ten sposób zarodka do jajowodu poprzez wykonanie zabiegu laparoskopii. 

Zygota - najwcześniejszy etap rozwoju zarodkowego. Zygota powstaje po zapłodnieniu komórki jajowej przez plemnik, czyli po połączeniu się gamet męskiej i żeńskiej (syngamii).
 
wtorek, 26 listopada 2019

Badania diagnostyczne w niepłodnosci o podłożu immunologicznym

[źródło obrazka]


W jednym z poprzednich artykułów pisaliśmy, jak nieprawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego może przyczyniać się do powstawania problemów z zajściem w ciążę oraz jej donoszeniem. Dziś zapraszamy do zapoznania się z opisem badań, które można wykonać w ramach diagnostyki niepłodności o podłożu immunologicznym.

BADANIE AUTOPRZECIWCIAŁ
  • ACA – (przeciwciała antykardiolipidowe) – są związane są ze wzmożonym ryzykiem zakrzepów. Zakrzepy w naczyniach łożyska mogą prowadzić do utraty ciąży, wewnątrzmacicznego zahamowania wzrostu płodu, porodu przedwczesnego. Obecność tych przeciwciał stwierdza się także w toczniu rumieniowatym i innych chorobach tkanki łącznej.
  • ANA – przeciwciała jądrowe. Ich obecność skutkuje przewlekłym stanem zapalnym. Niekorzystnie działają na endometrium, często zwiastują gorszą jakość komórki jajowej.
  • AOA – przeciwciała jajnikowe, mogą być skierowane przeciwko: ooplazmie, osłonce przejrzystej, komórkom tekalnym, komórkom ciałka żółtego. Niszcząc ciałko żółte zaburzają produkcję hormonów. Związane są z cyklami bezowulacyjnymi. Występują one m.in. w: pierwotnej niewydolności jajników u pacjentek, które kilkakrotnie poddawały się procedurze zapłodnienia in vitro, u kobiet o niewyjaśnionej etiologii niepłodności.
  • APA – skierowane przeciwko strukturom łożyska.
  • APL – przeciwciała antyfosfolipidowe - związane są z ryzykiem powstawania zakrzepów w naczyniach krwionośnych w tym w naczyniach łożyska, to z kolei prowadzić może do śmierci płodu. Największe znaczenie ma obecność p/ciała przeciw B2-glikoproteinie, kardiolipinie (ACA) i fosfatydyloserynie.
  • ASA – przeciwciała przeciwplemnikowe (klasa IgG i IgA), ich obecność powoduje sklejanie się plemników (aglutynację), co pośrednio prowadzi do hamowania ruchu postępowego plemników oraz skracania długości ich życia. Obecność przeciwciał przeciwplemnikowych spowalnia proces dojrzewania plemników w drogach rozrodczych mężczyzny. Przeciwciała przeciwplemnikowe mogą występować również u kobiet, w takiej sytuacji są dodatkową przeszkodą w drodze do jajeczka oraz mogą zaburzać proces zagnieżdżania się zarodka w endometrium.
  • ATA – (przeciwciała przeciwtarczycowe) – ich obecność może być przyczyną spontanicznych poronień oraz niepłodności. Przeciwciała ATA rzadko zaburzają czynność gruczołu tarczowego, natomiast mogą wpływać na wytwarzanie hormonów tarczyco-podobnych przez łożysko, co negatywnie wpływa na przebieg ciąży.

TEST LIMFOCYTOTOKSYCZNY LCT - Test ten wykrywa przeciwciała skierowane przeciw antygenom partnera zlokalizowanym głównie na jego limfocytach. Badanie to pozwala stwierdzić, w jakim stopniu organizm pacjentki odpowiada na antygeny partnera. Do wykonania badania niezbędne jest pobranie krwi od obojga partnerów.

OCENA OBECNOŚCI PRZECIWCIAŁ BLOKUJĄCYCH - brak lub niedobór przeciwciał blokujących odpowiadać może za utratę ciąży. Do oznaczenia ilości przeciwciał blokujących w krwi wykorzystuje się test mieszanej reakcji limfocytów, allo- MLR (ang. Mixed Lymphocyte Reaction Test), który wymaga limfocytów od obojga parterów. Testy MLR wykonuje się najczęściej, aby określić skuteczności immunoterapii. Immunoterapia limfocytami partnera ma na celu stymulację wytwarzania przeciwciał blokujących u pacjentki.

IMMUNOFENOTYP – ocena odsetkowej zawartości poszczególnych typów limfocytów. U kobiet, u których występują poronienia nawykowe obserwuje się zaburzenia w proporcjach pomiędzy poszczególnymi subpopulacjami limfocytów oraz zaburzenia w ich liczebności. Subpopulacje limfocytów określa się na podstawie obecności odpowiednich markerów CD.

TEST CYTOTOKSYCZNOŚCI - ocena aktywności komórek NK. Wyróżnia się różne typy (subpopulacje) limfocytów, wśród nich znajdują się komórki NK (natural killer) posiadające unikalne zdolności zabijania komórek nowotworowych lub komórek zakażonych wirusem. Zdolność do niszczenia komórek docelowych nazywana jest cytotoksycznością komórek NK. Szczególną podgrupą komórek NK są limfocyty występujące w macicy, biorą one udział w zagnieżdżaniu się zarodka i tworzeniu łożyska. Zbyt wysoka aktywność komórek NK może być przyczyną niepowodzeń implantacji zarodka w endometrium lub nawracających poronień.

OCENA WYDZIALANIA CYTOKIN TYPU Th1 (IFNγ, TNFα) ORAZ Th2 (IL-4, IL-10) - oznaczenie proporcji poszczególnych cytokin ma znaczenie w diagnozowaniu przyczyn nawracających poronień. Wzrost produkcji interferonu gamma (IFNγ) i czynnika martwicy nowotworu (TNFα) oraz spadek produkcji interleukiny 10, mają związek ze zwiększonym ryzykiem poronień.

TYPOWANIE MOLEKULARNE KIR i HLA-C - Działanie komórek NK regulowane jest przez pobudzanie odpowiednich receptorów (receptory typu KIR) obecnych na komórkach NK. Po rozpoznaniu antygenu (komórki nowotworowej lub komórki zarażonej wirusem) dochodzi do aktywacji komórek NK, połączenia ich z docelowym antygenem i uwolnienia cząstek cytotoksycznych, które mają za zadanie zniszczyć niebezpieczną dla organizmu komórkę. KIR to receptory powierzchniowe komórek NK regulujące ich aktywność. Receptory KIR wykazują zróznicowanie, od którego zależy ich działanie. Mają one zdolność łączenia się ze specyficznymi białkami kompleksu zgodności tkankowej występującymi na powierzchni komórek zarodka (HLA-C), co jest ważne dla prawidłowego przebiegu ciąży.

Postawienie odpowiedniej diagnozy jest kluczowe dla doboru odpowiedniej terapii. Niepłodność immunologiczną można leczyć przez odpowiednie modulowanie działania układu odpornościowego – stymulowanie lub blokowanie. Rozpoznanie niepłodności immunologicznej może być więc pierwszym krokiem na drodze do rodzicielstwa.